انسان با توجه به قدرت تفكر و اختيار و هوش و ذكاوتي كه دارد هميشه در پي تسهيل شرايط بهتر محيط اطراف خود براي پيشبرد اهدافي كه در سر مي پروراند بوده است از ابتداي خلقت تاكنون و از زماني كه مفرغ كشف شد و انسان جهت شكار حتي سنگ ها را نيز مي تراشيد تا بتواند شكم گرسنه اش را سير كند تا اكنون كه پاي در آسمانهاي بسيار بسيار دور گذارده است همه حاكي از آن است كه حس كنجكاوي او پاياني نداشته و ندارد و نخواهد داشت با توجه به گسترش روز افزون صنعت و ماشين آلات و وسايل الكترونيكي و بسيار پيشرفته امروزي انسان به تنها نكته اي كه كمتر به آن توجه و التفات نموده است نحوه صحيح استفاده از وسايل فوق و هماهنگ كردن و يا به اصطلاح امروزي مچ كردن محيط با وسايل و وسايل با محيط بوده است
با گذشت حدود يك قرن از اختراع ماشين جهت حمل و نقل و تسهيل سفر تاكنون انسان با مشكلات و حوادثي كه ناشي از استفاده از اين وسايل بوده دست و پنجه نرم كرده است و هر چه بسمت تكنولوژي نوين بپيش مي رويم اين حوادث و مشكلات نيز فاجعه بار تر مي شود بطوريكه از وسايل ارتباط جمعي (راديو-تلوزيون) به دفعات مي شنويم كه با سرنگون شدن هواپيما تمامي سرنشينان آن در آتش سوختند برخورد قطار سريع السير با ........ هزاران كشته و زخمي دادو از اين جور حوادث ناگوار و دلخراش گرفته تا حوادث رانندگي جاده اي كه بعضي بسيار ناگوارتر مي نمايد
بطور كلي نقش تكنولوژي در بروز حوادثي كه در وسايل مسافرت هاي هوايي و ريلي اتفاق مي افتد بيبشتر به چشم مي آيد و هنگامي كه درون چنين وسايلي جاي مي گيريد بطور كامل در اختيار آن وسايل هستيد و حافظ جان شما همان چند صد رشته سيم و دكمه و عقربه هاي نشان دهنده شرايط نرمال است كه با خراب شدن تنها و تنها يكي از آن مي تواند هر جور حادثه اي را رقم بزند
زياد از بحث دور نشويم در حوادث جاده اي كه خود فرد مستقيما در بروز آن نقش دارد ديگر نمي توان به تكنولوژي گير داد و او را مقصر اصلي دانست گر چه جديدا همان تكنولوژي نقش موثري در بروز چنين حوادث ناگواري دارد
لازم است فاكتور هاي دخيل يا موثر در بروز حوادث را مروري كنيم
در بروز حوادث دو عامل بيشترين نقش را دارد ١- شرايط نا ايمن ٢- اعمال نا ايمن
شرايط ناايمن در حوادث جاده اي عبارتند از ١- خود وسيله نقليه كه گهگاهي از هزار عامل ديگر قويتر است(سوختن ...... نفر راننده پژوهاي جي ال ايكس ساخت داخل در سال ٨٥ بعلت وجود نقص بسيار بسيار كم اهميت و بوجود آمدن حوادثي دردناك اينگونه)٢-شرايط نامساعد جاده ها٣-عدم حفاظ گذاري و تابلو گذاري مناسب جاده ها٤-عدم رعايت حريم قانوني و استاندارد جاده ها٥-عدم وجود علائم هشدار دهنده مناسب ٦-عدم وجود قانون قدرتمند و اجرايي٧-بي برنامگي در احداث جاده ها و نداشتن معيارهاي درست در زير سازي جاده ها ٨-عدم رعايت مسايل مهندسي در شيب دادن جاده ها هنگام پيچ ها٩-عدم رعايت دستورالعمل ها هنگام تعميرات جاده ها ١٠-عدم ثبات و استقامت جاده ها در تردد وسايط نقليه سبك و سنگين و بوجود امدن چاله هايي با قطر يك متر در برخي جاده ها و هزار جور دليل و منطق ديگر كه جاي بحث آن در اين مقال نيست جالب است هفته پيش محور خور طبس كيلومتر ٥٠ جاده در دست ساختمان بوده و قير پاشي شده بود و شن پاشي هم كرده بودند يكدستگاه دوو سيلو با دو سرنشين بعلت عدم وجود تابلوهاي آگهي دهنده هنگام ورود به اين قسمت بعلت عدم تعادل به بيرون از جاده هدايت و سرنگون شده بود كه متاسفانه بعلت نبستن كمربند ايمني خانم دانشجويي (دانشگاه آزاد طبس)كه از دامغان بسمت طبس در حال حركت بود بعلت پرتاب شدن از ماشين به بيرون در دم ضربه مغزي شده و جان سپرد (اين يك نمونه واقعي از گفته هاي ما در بالا ست ببينيد در جاده هاي ايران هر لحظه هر احتمالي را بايد داد.حالا با هزار جور منطق و دليل مي توان جان آن دختر خانمي كه با هزار اميد و آرزو به دانشگاه مي رفت را برگرداند-آيا بستن كمربند ايمني اينقدر خفت آور و ننگ است؟؟؟؟؟؟؟؟)
تمامي موارد فوق مي تواند منجر به حواسپرتي و عدم تجزيه و تحليل درست رانندگان وسايط نقليه هنگام رانندگي و در ادامه خستگي فكري و چشمي و خواب آلودگي و پايين آمدن سطح كنترل و تفكر راننده و تنها كافي است يك لحظه غفلت كند و چند سرنشين كه در خواب ناز مي باشند به كام مرگ فرو روند
علت دوم كه در ايران تمامي كارشناسان بررسي كننده علل حوادث آن را به گردن انسان و خطاي انساني مي اندازند يا همان اعمال ناايمن است با تمامي عواملي كه در بالا شرح داده شد حال اين ما هستيم كه بايد كلاه خود را قاضي كنيم و كمي بيانديشيم كه تمامي آناني كه دچار حادثه شده اند هيچكدام مايل به چنين چيزي نبوده اند ولي ريسك پذيري آنان در جاده ها يا بدليل غرور كاذب و يا بدليل عدم آشنايي با قوانين و مقررات بسيار بالا رفته و اعمالي از انان سر مي زند كه چنين حوادثي رخ مي دهد
انسانها داراي قدرت ريسك متفاوتي هستند و در بروز شرايط حادثه يكسان هيچگاه دو نفر مانتند هم عكس العمل نشان نمي دهند و بعضي افراد داراي قدرت تجزيه و تحليل بسيار بالايي بوده و عكس العمل هاي سريعتري دارند و بعضي افراد ديگر كند تر عمل مي كنند در بروز حوادث زمان به اندازه كسري از ثانيه(ميلي ثانيه) اهميت بسيار بالايي دارد
اگر كمي در زندگي خود به عقب برگرديم حوادث به خير گذشته بسياري را تجربه كرديم همين حوادث بخير گذشته تجزيه و تحليل آن براي خود اشخاصي كه مستقيما درگير چنين حوادثي بوده اند بسيار مثمر ثمر خواهد بود تا بتوانند قدرت ريسك خود را ارزيابي كنند و بفهمند كه عكس العمل هاي آنان تا چه اندازه درست بوده است و اين كمك بسيار بزرگي خواهد كرد تا بتوانيم در شرايط اضطراري و اورژانسي تصميم ها ي درستي بگيريم و اين را بدانيد حادثه همه جا و در همه حال در كمين است سعي كنيم قدرت ريسك خود را بصورت منطقي و عاقلانه تعيين كنيم نه سرسري
حال چند نكته را بعنوان پيشنهاد عنوان مي كنم و نمي گويم به اين نكات عمل كنيد فقط به آن فكر كنيد فقط بدانيد حوادث شوخي بردار نيستند
ياد بگيريم كه هميشه خوب ببينيم به تابلوها حساس باشيم به جاده ها حساس باشيم
١-شرط عقل است در جاده هايي كه اصلا مشخص نيست آيا صد متر جلوتر وجود دارد يا به دره اي هدايت مي شويد يا به پيچي تند بر مي خوريد و برايتان نا آشنا ست سرعت هاي مجاز قيد شده در تابلوهاي كنار جاده (اگر باشد )وگرنه همان حدود صد كيلومتر در روز و ٨٥ كيلومتر در شب را رعايت كنيم
٢-قبل از رفتن به مسافرتهاي طولاني سيستم ترمز -كلاچ- چرخهاي خودرو و فرمان را تست كنيم
٣-حتي الامكان افراد راننده كمي قبل از حركت استراحتي حدود نيم ساعت را داشته باشند
٤-بهيچ عنوان در مسافرتهاي طولاني و در جاده هاي پر رفت و آمد فرمان اتومبيل را بدست افراد ناوارد .كودكان و افرادي كه قدرت كنترل خوبي ندارند(نوجوانان كه عشق سرعت دارند) نسپاريد
به اين دليل كه اگر خدايي ناكرده مثلا لاستيك اتومبيل بتركد يا پنچر شود افراد ناوارد و نوجوانان بسرعت عكس العمل هاي نادرست انجام داده و منجر به واژگون شدن ماشين و بروز حوادثي دردناك مي شوند در صورتيكه اگر يك فرد با تجربه پشت رل مي بود خيلي راحت كنترل ميشد
٥-بهيچ عنوان هنگام رانندگي با وسايل صوتي داخل ماشين كلنجار نرويد باعث حواسپرتي شما مي شود و سعي نكنيد هنگام رانندگي شيشه درب هاي ديگر را بالا يا پايين بكشيد چون همين عمل ناايمن سال گذشته فردي را به كام مرگ فرو برد
٦-انسانها شوخي بردارند ولي وسايط نقليه و جاده ها بسيار نامردند و نمي توان به آن اعتماد كرد
٧-اگر وسيله نقليه اي با سرعت ٢٥٠ كيلومتر از كنار شما سبقت گرفت اين دليل بر پر قدرت بودن فرد راننده نيست هر كسي پدال گاز آن ماشين را كمي بفشارد با اين سرعت مي تواند رانندگي كند پس با سرعت راندن هنر نيست درست رانندگي كردن هنر است اگز توانستيد هنگام بروز حوادث سربلند بيرون آييد هنرمنديد و غرور كاذبي كه رانندگان پشت رل به خود مي گيرند يكي از عوامل تسهيل كننده بروز حوادث شديد مي تواند باشد و فراموش نكنيد دست بالاي دست زياد است اگر شما وسيله نقليه اتان ٥٠ ميليون تومان هم ارزش مادي داشته باشد براحتي خواهيد ديد كه وسيله نقليه اي از كنارتان رد مي شود كه ٤٠٠ ميليون تومان ارزش مادي دارد پس سلامتي يسيار بسيارمهم تر از كلاس گذاشتن هاي پوچ و حادثه آفرين است
٨-حتي الامكان رانندگي در شب مخصوصا ساعتهاي پاياني شب را جهت مسافرت انتخاب نكنيد
٩-هميشه بياد داشته باشيد شما شايد در بهترين شرايط در حال رانندگي باشيد ولي راننده ماشين روبرويي شايد در حال چرت زدن و حواسش كاملا پرت باشد پس هميشه در سرعتهاي بالا
آمادگي و هوشياري خود را جهت مواجهه با هر خطري حتي بودن يك عدد لاك پشت يا يك تكه الوار وسط جاده ويا انحراف به چپ ناگهاني وسايط نقليه روبرويي را كاملا حفظ كنيد
١٠-به قوانين راهنمايي و رانندگي كاملا عمل نماييد از چراغ راهنماي ماشين حتما جهت انحراف به چپ و راست استفاده كنيد اين اعمال بسيار پيش پا افتاده و ساده هستند ولي توانايي ايجاد و بروز حوادث بسيار جدي را دارند
١١-بستن كمربند ايمني جهت حفظ جان خود شماست نه افراد قانونگذار و پليس راهنمايي و رانندگي سعي كنيد فرهنگ استفاده از كمربند را از ابتداي زندگي به كودكانتان نيزبياموزيد بطور مثال هنگام زمستان شما لازم است لباس گرم بپوشيد البته مي توانيد نپوشيد ولي ساليان سال از درد كليه و هزار جور مرض ديگر در آينده بر خود بناليد كمربند ايمني هم لازمه رانندگي است پس بياييد با خودمان لجبازي نكنيم و جهت حفظ جان خود ارزش قايل شويم
١٢-رانندگي در شهرهاي بزرگ مخصوصا تهران كاملا بر پايه احتمالات است و رانندگاني كه در اين كلانشهر رانندگي مي كنند بخوبي درك مي كنند كه چه مي گويم و عمل كردن به اين احتمالات در بين رانندگاني كه در تهران پشت رل مي نشينند كاملا عادي و قابل پذيرش است بطوريكه اگر يك نفر شهرستاني در خيابانهاي شلوغ تهران رانندگي كند بخوبي و كاملا بوضوح مي توانيد تشخيص دهيد چون سطح ريسك پاييني را پذيرفته با ترس و لرز رانندگي مي كند و گاها باعث تصادفاتي نيز مي شود اين مطلب را به اين عنوان گفتم كه رانندگان تهراني كاملا دقت كنند جاده هاي بين شهري ديگر خيابانهاي تهران با رانندگان ريسك بالا نيست در اين جاده ها هر كسي با هر مليتي و از هر شهرستان و روستايي شايد در حال تردد باشد پس بالطبع سطح ريسك قابل پذيرش بسيار پايينتر است كاملا دقت كنيداينها عوامل ناپيداي حوادث جاده اي است
در پايان خواندن آيه الكرسي (آيات ٢٥٥تا ٢٥٧ سوره بقره -عظيم ترين آيات قرآن)هنگام مسافرت جهت حفظ انسان از آفات و حوادث در مفاتيح الجنان بسيار تاكييد شده است حتما از بر كنيد و حتما بخوانيد
نتيجه گيري اينكه گرچه همه كارشناسان متفق القول عوامل انساني را در بروز حوادث جاده اي در ايران موثر مي دانند ولي بد نيست نيم نگاهي به شرايط ناايمن موجود و حاكم بر ساخت و ساز انواع و اقسام خودروهاي غير استاندارد و ناايمن داخلي و جاده ها و شرايط بد و غير اصولي حاكم بر جاده ها نيز داشته باشيم چون از لحاظ ارگونومي نيز (علم تطبيق شرايط كاري و محيطي با انسان) وسايل موجود كاملا غير ارگونوميكي و خسته كننده است. باشد زماني در جاده هاي ايران با احساس امنيت و فراغ خاطر به رانندگي بپردازيم در هر حال هم اكنون در ايران اين انسانها هستند كه خود را با شرايط ماشين آلات سازگار مي كنند و اين درست بر عكس همان قوانين ارگونوميكي كه در جهان و كشورهاي توسعه يافته مطرح بوده و اجرا مي شود است ونبايد فراموش كنيم كه جزو كشورهاي در حال توسعه هستيم و مي خواهيم از تكنولوژي هاي روز دنيا نيز بهره ببريم ولي هنوز فرهنگ استفاده از ان وسايل را خوب فرا نگرفتيم پس رسالتي و مسئوليتي كه ما بعنوان عوامل انساني قرار است بر دوش بكشيم بسيار طاقت فرسا و خسته كننده است در هر حال به اين نتيجه مي رسيم كه فعلا مسئول حفظ جان خود خود ما هستيم و بس و اگر حادثه اي پيش آمد هيچكس مسئول نيست بجز خودمان اگر براي زندگي خود ارزش قايل هستيد حتما به فكر چاره باشيد و به هيچ چيز و هيچ كس الا خودتان در رانندگي اعتماد نكنيد
روزگاري خوش و خرم در كنار دوستان و آشنايان و آناني كه دوستشان داريد توام با سلامتي برايتان آرزومنديم
نويسنده-حسني- يكي از مديران وب سايت