مرور كوتاهي بر عمليات قادر :
عمليات بدر آخرين عمليات مشترک سپاه وارتش بود و از آن پس اين دو سازمان هر کدام به طور مستقيم طرح ريزي و اجراي عمليات مي کردند . البته تدبير جديد مانع از آن نبود که هر کدام ازاين دو سازمان در اجرا از يکديگر کمک نگيرند .همچنان سپاه ازتوپخانه ، هوانيروز، و نيروي هوايي ارتش کمک مي گرفت ، ارتش نيز از يگانهاي مانوري سپاه بهره مي جست . اولين عمليات مستقل ارتش بعد از عمليات بدر، عمليات قادر بود که با فرماندهي سپهبد شهيد علي صياد شيرازي و يگان هاي ارتش و سپاه در منطقه اشنويه ، منطقه عملياتي اربيل و سيدکان عراق ،طرح ريزي شده بود و اين باردرتاريخ 24/4/66 با رمزمبارک «يا صاحب الزمان (عج)» در ساعت 2 بامداد و با اهداف تصرف ارتفاعات مهم و حساس منطقه ، قطع خطوط ارتباطي و تدارکاتي ضد انقلاب داخلي ، انهدام نيروهاي دشمن ، آزاد سازي بخشي ازخاک عراق ، نزديک شدن به راههاي اصلي و خطوط مواصلاتي دشمن درمنطقه آغاز شد و اين عمليات دردوماه و در 3 مرحله باعناوين قادر 1 ، 2 و 3 انجام گرفت. اگرچه قواي خودي موفق شدند در هر يک از مراحل اين عمليات هدف هايي راتامين کنند ،ليکن عواملي از جمله پاتک هاي دشمن موجب شد تا عمليات با عدم موفقيت مواجه شود و به انهدام دشمن اکتفا گردد . در اين عمليات چندين لشکر از جمله لشکر قدس گيلان با دو گردان زرهي و يک گردان ادوات شرکت فعال داشته و اين عمليات در تاريخ 18 شهريور 64 با اهداف بسيار خوبي به پايان رسيد.
وضعیت دشمن :
پس از انجام عملیات قادر 1 و 2 و هدفگیری و تمركز نیروی خودی روی ارتفاعات گوشینه، حسن بیگ و نیز ارتفاعات همجوار آنها، دشمن به ایجاد خطی مستحكم و پیوسته مبادرت ورزید. این خط از سراسپندار، سرهاجری، سرخیات و سربله تا گوشینه و دامنههای انتهایی یال حصاروست امتداد مییافت.
عمده قوای دشمن در قادر 1 و 2، در سراسپندار تا گوشینه مستقر بود. با نزدیكی عملیات قادر 3، اطراف ارتفاع پیرعمر و برده بوك نیز توسط لشكر 7 پوشانده شد.
براساس اطلاعات موجود، یگانهایی كه قبل از عملیات قادر 3 در منطقه مستقر بودند، به شرح زیر میباشند:
- تیپهای 65 و 66 نیروی مخصوص
- تیپهای 433 و 438 از لشكر 23 پیاده
- تیپ 431 از لشكر 33 پیاده
- تیپهای 428، 439، 123، 609 و 702 پیاده
- تیپ 2 كماندو و یك تیپ كماندو از سپاه سوم
- تیپ 10 زرهی
سازمان رزم قادر 3 :
قرارگاه حمزه
حمزه 1
ارتش = لشكر (-) 23 نوهد + گردان 344 توپخانه 105 م.م
سپاه = 1 گردان از لشكر 31 عاشورا + 1 گردان از لشكر 17 علیابنابیطالب(ع)
حمزه 2
ارتش = –––––
سپاه = تیپ ویژه شهدا
حمزه 3
ارتش = تیپ 1 لشكر 77 پیاده + گردان 383 توپخانه 105 م م
سپاه = 1 گردان از لشكر 5 نصر
حمزه 4
ارتش = تیپ 55 هوابرد
سپاه = –––––
حمزه 5
ارتش = لشكر (-) 28 + گردان 391 توپخانه 105 م. م
سپاه = 1 گردان از تیپ 21 امام رضا(ع)
حمزه 6
ارتش = لشكر 64 پیاده (1 گردان) + توپخانه مستقر در منطقه عملیاتی والفجر 2
سپاه = لشكر 8 نجف اشرف (7 گردان)
توپخانه قرارگاه:
- دسته موشك زمین به زمین
- گردان (-) 341 توپخانه 130 م . م
- آتشبار یكم از گردان 369 كاتیوشا
طرح عملیات قادر 3
نیروهای عمل كننده ضمن انهدام دشمن، ارتفاعات برده بوك، (1668 - 2497 - 1890 - 1592 - 2232 - 1900 )را تصرف و محور دربند دارالسلام را تامین مینمایند و همزمان در منطقه سیدكان ارتفاعات (1636 - 1037 - 955 - 956 - 984 )را تصرف و آماده میشوند تا بنا به دستور تك را به سمت غرب ادامه دهند.
حمزه 6 در قسمت راست محور جنوبی ماموریت تلاش اصلی و حمزه 5 در سمت چپ و حمزه 4 از طریق آسمان در این محور تلاش پشتیبانی را بر عهده دارند و حمزه 1 و 3 در شمال سیدكان ماموریت تالش فرعی را برعهده دارد. حمزه 2 نیز در احتیاط قرارگاه میباشد.
شرح عملیات قادر 3
عملیات در بامداد 18/6/1364 از دو محور آغاز شد. در محور چپ (برده بوك)، كه تلاش اصلی از آن طریق بود، نیروهای عمل كننده پس از ساعتها كوهپیمایی در ساعت 04:15 با نیروهای دشمن درگیر شده و سنگرهای اصلی آنان را منهدم ساختند و بلندترین قلههای برده بوك نیز به تصرف درآمد. به این ترتیب، تعدادی از نیروهای دشمن در نقاط مختلف پنهان شده و تعدادی نیز با استفاده از تاریكی فرار كردند.
با روشن شدن آسمان، نیروهای باقیمانده دشمن به تدرجی سربلند كرده و به صورت پراكنده از هر طرف مزاحم میشدند. توپخانه دشمن نیز منطقه را زیر آتش شدید خود قرار داد و در نتیجه برخی سنگرهای تصرف شده مجدداً توسط نیروهای عراقی اشغال گردیدند و از داخل آنها به سوی قوای خودی تیراندازی میشد.
در محور راست (حاج عمران)، نیروهای عمل كننده پس از خنثیسازی قسمتی از میدان مین - در تنگه دربند - تهاجم خود را برای شكستن خط دشمن آغاز كردند و همزمان از دو جناح چپ و راست نیز برای انهدام دشمن در گردمند و تپه شهدا مهیا شدند.
رزمندگان پس از پیشروی تا چومان مصطفی با واحدهای زرهی و آتش شدید توپخانه دشمن مواجه شده و ضمن تحمل تلفات مجبور شدند عقبنشینی كنند.
دشمن با اجرای آتش بسیار سنگین روی اهداف تصرف شده و نیز عقبههای خودی، پاتك گسترده خود را آغاز كرد. با فشار شدید دشمن، بعضی از گردانها تصمیم گرفتند عقبنشینی كنند و بعضی دیگر همچنان در مقابل نیروهای فراوان دشمن به مقاومت ادامه میدادند.
با عقبنشینی تعدادی از گردانها، دشمن به تدریج به طرف آخرین بلندیهای برده بوك پیشروی كرد و سرانجام با استفاده از موقعیت زمین و نیز نیروی اندك طرف مقابل، در ساعت حدود 14 موفق شد ضمن گسترش نیروی خود در منطقه موقعیتش را تحكیم بخشد.
منبع :
پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس
