فضیلت عید غدیر از دیدگاه امامان معصوم (ع)

1 – ابوالحسن لیثی از امام صادق (ع) نقل می كند كه آن حضرت برای دوستان و شیعیانی كه در مجلس حاضر بودند، فرمودند:
آیا می دانید چه روزی خداوند پایه اسلام را محكم نمودند و علامت و نشانه دین را ظاهر نمود و آن روز را برای ما و دوستان و شیعیان ما عید قرار داد؟
حاضران گفتند: خدا و پیامبر خدا و فرزند پیامبر خدا (ص) داناترند. آیا آن روز، روز عید فطر است ای مولای ما؟ حضرت فرمودند: نه. گفتند: آیا روز عید قربان است؟ حضرت فرمودند:
نه؛ این دو روز(عید فطر و عید قربان) روزهای بزرگ و شریفی هستند و روزی كه نشانه دین است با شرافت تر از این دو روز است و آن، روز هیجدهم ماه دیحجّه است؛
و پیامبر اكرم(ص) زمانی كه از حجّة الوداع باز می گشتند به غدیر خم رسیدند ...(تا آخر حدیت).
2 – فرات بن احنف روایت كرده است: به امام صادق (ع) عرض كردم: جانم فدای شما باد؛ آیا برای مسلمانان عیدی با فضیلت تر از عید فطر، عید قربان، روز جمعه و روز عرفه وجود دارد؟ حضرت فرمودند:
آری؛ بافضیلت ترین و بزرگترین و با شرافت ترین عیدها نزد خداوند متعال، روزی است كه در آن روز، خداوند دین را كامل نمود و بر پیامبرش محمّد (ع) این آیه را نازل كرد:
«اَلیَومَ أََكمَلتُ لَكُم دینَكُم وَأتمَمتُ عَلَیكُم وَرَضیتُ لَكُمُ الاِسلامَ دیناً»1.
عرض كردم: آن چه روزی است؟ حضرت فرمودند:
زمانی كه پیامبران بنی اسرائیل می خواستند وصّی و رهبر پس از خود را تعیین كنند، چنین می كردند و آن روز را عید قرار می دادند؛ و روز عید غدیر همان روزی است كه
رسول خدا (ص) علی (ع) را امام برای مردم قرار دادند و همان روز بود كه آن آیات نازل گردید و دین، كامل و نعمت بر مؤمنان تمام شد.
عرض كردم: در آن روز سزاوار است چه عملی انجام دهیم؟ حضرت فرمودند:
آن روز، روز عبادت و نماز، شكر و حمد خداست و روز سرور و شادی به جهت منتّی است كه خداوند بر شما گذاشت، كه همان ولایت ماست؛ من دوست دارم كه شما در آن روز،
روزه بگیرید.
3- عبدالرحمان بن سالم از پدرش نقل كرده است كه از امام صادق (ع) سؤال كردم: آیا غیر از روز جمعه و قربان برای مسلمانان عیدی هست؟ حضرت فرمودند: آری؛ عیدی هست كه احترامش از آنها بالاتر است. عرض كردم: فدایت شوم؛ كدام عید است؟ حضرت فرمودند:
روزی است كه پیامبر اكرم(ص) امیرالمؤمنین را به امامت نصب كرده و فرمودند: هركس من مولی و رهبر اویم، علی مولی و رهبر اوست.
عرض كردم آن، چه روزی است؟ حضرت فرمودند: چه كار داری به روز؟ زیرا سال، دور می زند؛ ولی آن روز، روز هیجدهم از ماه ذیحجّه است. گفتم: چه عملی در آن روز سزاوار است تا انجام دهیم؟ حضرت فرمودند:
خدا را در این روز یاد كنید با روزه و عبادت و ذكر و صلوات بر محمّد و آل محمد (ع)؛ زیرا پیامبر اكرم (ص) به امیرالمؤمنین (ع) وصیّت كردند كه این روز را عید قرار دهد و همچنین
پیامبران گذشته نیز این كار را انجام می دادند و به جانشینان خود سفارش می كردند كه این روز را عید قرار دهند.2


اعمال و سنّت های حسنه روز عید غدیر

در روایات اهل بیت پیامبر (ص) برای روز با عظمت عید غدیر اعمال و سنّت های حسنه فراوانی ذكر شده است كه ما در اینجا مواردی از آن را بیان می كنیم تا دوستان و شیعیان حضرت امیرالمؤمنین (ع) آنها را به نیّت تعجیل در فرج امام زمان عجّل الله تعالی فرجه انجام دهند:

1- روزه: در مورد روزۀ این روز، تأكید فراوانی شده است: امام صادق(ع) فرمودند:
روزۀ روز عید غدیر خم معادل روزۀ عمر دنیا است؛ اگر انسان به اندازه عمر دنیا زندگی كند سپس در تمام این روزها روزه بگیرد ثوابش معادل روزۀ روز عید غدیر خم است. و روزه
این روز نزد خداوند عزّوجلّ معادل صد حجّ و صد عمره می باشد.(3) و در روایتی دیگر از امام صادق (ع) ثواب روزۀ روز غدیرخم معادل شصت ماه روزه است.(4)

2- افطاری دادن: در خطبه امیرالمؤمنین (ع) آمده است: هركس در روز غدیر، مؤمن روزه دار را در شب وقت افطارش افطار دهد، مانند آن است كه ده «فئام» را افطار داده باشد. شخصی پرسید یا امیرالمؤمنین؛ «فئام» چیست؟ فرمود: صدهزار پیغمبر و صدّیق و شهید ... .(5)

3 - زیاد صلوات فرستادن بر محمّد و آل محمّد (ع) و برائت از دشمنان ایشان: حسن بن راشد درضمن روایتی می گوید: به امام صادق (ع) عرض كردم: در روز عید غدیرخم سزاوار است چه عملی انجام دهیم؟ حضرت فرمودند:
(این روز را) روزه می گیری، و بر محمّد و اهل بیت آن حضرت بسیار صلوات می فرستی و به سوی خداوند عزّوجلّ از كسانی كه به حقوق آنان ظلم و تعدّی نمودند بیزاری می جویی...(6)

4- از پیامبر اكرم(ع) نقل شده است كه آن حضرت فرمودند: از سنّت است كه مؤمن در روز غدیر صد مرتبه بگوید: «اَلحَمدُلِلِّهِ الَّذي جَعَلَ كَمالَ دینهِ وَ تَمامَ نِعمَتِهِ بوِلایَةِ أَمیرِالمُؤمِنینَ عَلِیِّ بنِ أبي طالِبٍ».(7)

5 – خواندن دعای ندبه: عید غدیر یكی از اعیاد چهارگانه ای است كه خواندن دعای شریف ندبه در آن سفارش شده است. و این خود بیانگر آن است كه در این روز شریف باید بیشتر به یاد امام عصر عجّل الله تعالی فرجه بوده و با خواندن این دعا، متوجّه آن بزرگوار شویم و در فراق و غیبت آن حضرت اشك بریزیم. علّامه مجلسی (ره) در كتاب «زادالمعاد» با سند معتبر از امام صادق (ع) روایت می كند: خواندن دعای ندبه در اعیاد چهارگانه یعنی روز جمعه، عید فطر، عید قربان و عید غدیر مستحبّ است. (8)

6 - احسان نمودن و صدقه دادن یكی دیگر از اعمال این روز است كه یك درهم صدقه دادن به برادر مؤمن در این روز برابر با هزار درهم است.

7 – زینت نمودن و پوشیدن جامه های نیكو: در روایتی از امام رضا (ع) چنین آمده است:
روز غدیر، روز زینت نمودن است، هركس برای روز غدیر زینت نماید، خداوند تمام گناهان او را می آمرزد؛ صغیره باشد یا كبیره، و خداوند فرشتگانی را به سوی او می فرستد كه تا
سال آینده برای او حسنات بنویسند و درجات او را بالا ببرند... .(9)

8- زیارت حضرت امیرالمؤمنین (ع) از دور و نزدیك: یكی از اعمال این روز شریف، زیارت حضرت امیرالمؤمین (ع) از دور و نزدیك است. امام هشتم حضرت علیّ بن موسی الرضا(ع) به ابی نصر بزنطی فرمودند:
ای پسر ابی نصر؛ هركجا باشی، سعی كن كه روز غدیر نزد قبر مطهّر حضرت امیرالمؤمنین (ع) حاضر شوی؛ به درستی كه خدا در این روز از هر مرد مؤمن و زن مؤمنه گناه
شصت ساله ایشان را می آمرزد و آزاد می كند از آتش جهنّم دو برابر آنچه آزاده كرده است در ماه رمضان و شب قدر و شب فطر ... .(10)
مرحوم حاج شیخ عبّاس قمی می نویسد: برای آن حضرت در این روز، سه زیارت مخصوصه نقل شده كه یكی از آنها زیارت امین اللّه است كه از راه دور و نزدیك خوانده می شود.

9 - دعا برای تعجیل فرج در روز غدیر: مرحوم صاحب «مكیال المكارم» روز عید غدیر را یكی از موارد سی و نه گانه ای(11) می شمارد كه به دعا نمودن برای تعجیل فرج امام عصر عجّل الله تعالی فرجه و درخواست ظهور آن حضرت از درگاه خداوند متعال، سفارش و تأكید فراوانی شده است. با توجه به روایتی كه از امام صادق (ع) نقل شده است (12) معلوم می شود كه زیاد دعا نمودن برای تعجیل فرج امام عصر ارواحنا فداه نقش عمده ای در تسریع و تعجیل امر فرج دارد و اگر این امر به صورت عمومی تحقّق پذیرد، تأثیر فراوانی در اجابت دعای فرج و زودتر فرا رسیدن دوران با عظمت ظهور خواهد داشت و شیعیان و محبّان حضرت امیرالمؤمنین (ع) موظّفند كه در تمام اوقات به این امر مهمّ و خطیر بپردازند؛ ولی در بعضی از حالات و اوقات، به دعا نمودن برای تعجیل فرج، تأكید فراوانی شده است كه بكی از آنها روز مبارك عید غدیر است.
صاحب كتاب «مكیال المكارم» در این زمینه، می نویسد: تأكید فراوان برای دعا به تعجیل فرج در روز غدیر، به این جهت است كه: چون روز غدیر، روزی است كه خداوند در آن روز، حضرت امیرالمؤمنین و ائمه اطهار(ع) را با ولایت بر مؤمنان و خلافت و جانشینی پیامبر اكرم (ص) اختصاص داد، و این ولایتی است كه مولای ما حضرت صاحب الزمان عجّل الله تعالی فرجه از پدران بزرگوارش به ارث برده است. بنابراین وقتی مؤمن در این روز، تسلّط غاصبین و غلبه و چیره شدن ظالمان را ببیند، و مخفی بودن حافظ دین را شاهد باشد؛ ایمان و محبّت و دوستیش نسبت به امام عصر ارواحنا فداه او را وادار می كند كه برای تعجیل فرج و امر ظهور و آسان شدن خروج و قیام آن حضرت دعا نماید. و دیگر آن كه روز غدیر، روز تجدید پیمان و بیعت (با وارثان غدیر و امامان معصوم ع) است، و دعا نمودن برای تعجیل فرج نیز یكی از مصادیق تجدید بیعت می باشد. (13)

10- طلب یاری امام عصر ارواحنا فداه در روز غدیر: مرحوم صاحب مكیال می نویسد: مستحبّ است انسان در روز غدیر، از خداوند متعال بخواهد كه او را از جمله انصار و یاوران امام عصر ارواحنا فداه قرار دهد.(14)

بنابراین شیعیان و دوستداران حضرت امیرالمؤمنین (ع) در روز غدیر و سایر ایّام باید زیاد دعا نمودن برای تعجیل ظهور آخرین وارث غدیر حضرت بقیّة الله الأعظم عجّل الله تعالی فرجه را سرلوحه اعمال خود قرار داده و صبح و شام برای تحقّق این امر باشكوه و با عظمت كه نجات تمامی بشریّت در آن است، دعا نمایند و همگی عاجزانه از خداوند بخواهند كه هرچه زودتر، ظهور باشكوه تنها یادگار و وارث غدیر را رسانده و این جهان ظلمانی را با قدوم مباركش منؤر گرداند. امیدواریم كه ان شاء الله خداوند متعال به حرمت محمّد و آل محمّد (ع) این عید غدیر را آخرین عید غدیر دوران غیبت قرار داده و روزگار سرور و شادمان اهل بیت (ع) یعنی ظهور حضرت بقیّةالأعظم ارواحنا فداه را برساند.

«یا ربّ مولانا أمیرالمؤمنین، بحقّ مولانا أمیرالمؤمنین، إشف صدر مولانا أمیرالمؤمنین، بظهور مولانا الحجّة»

***********************************************************
١ - سورۀ مائده، آیه 3.
٢ - اصول كافی: 1/204
٣ - بحار الانوار:98/302
٤ - بحار الانوار: 98/322
٥ - اقبال الااعمال: 476
٦- بحار الانوار: 98/322.
٧- بحارالانوار: 98/321
٨- صحیفه مهدیّه: 243.
٩- اقبال الااعمال: 465.
١٠- مفاتیح الجنان: 276.
١١- مكیال المكارم: 2/3-52 بخش ششم
١٢- بحارالانوار: 52/132.
١٣- مكیال المكارم: 2/3-52 بخش ششم
١٤- مكیال المكارم: 2/3-52 بخش ششم
برگرفته شده از كتاب "ياد امام عصر ارواحنافداه در عيد غدير : ٥٣-٣٤